Bên trong và bên ngoài những hàng người đi bầu ở Myanmar

Trước khi các điểm bỏ phiếu mở cửa vào ngày 8 tháng 11 năm 2015, cử tri đã xếp hàng bên ngoài các trường học và tu viện trên khắp Myanmar. The Guardian ghi nhận những hàng người tại các điểm bỏ phiếu ở Yangon, trong đó có một hàng vẫn kéo dài xuống một con hẻm vào khoảng 11 giờ sáng. Ghi chép thực địa của Human Rights Watch kể về một cử tri ở Mandalay vào hàng lúc 6 giờ sáng và chờ khoảng một giờ. Điều họ chờ đợi không chỉ là một tờ giấy: mỗi cử tri còn phải qua khâu kiểm tra danh sách, đánh dấu bằng mực không phai và tự mình kín đáo đánh dấu lá phiếu.

Đây là cuộc bầu cử toàn quốc có mức độ cạnh tranh rộng rãi nhất tại Myanmar trong 25 năm, và Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ do Aung San Suu Kyi lãnh đạo đã giành chiến thắng áp đảo. Tuy vậy, những hàng người nhìn thấy được không đại diện cho toàn bộ cử tri. Nhiều người Rohingya và những cư dân khác đã bị tước quyền bỏ phiếu, trong khi các hạn chế cũng quyết định ai có thể có tên trên lá phiếu. Một hàng dài cho thấy sự tham gia của những người được phép bước vào tiến trình, chứ không chứng minh rằng mọi người đều có quyền tiếp cận bình đẳng.

Chính sự khác biệt ấy khiến hàng người đi bầu trở thành một hình ảnh giàu ý nghĩa lịch sử. Ở trong hàng, những người có lựa chọn chính trị khác nhau cùng trải qua một chuỗi thủ tục hành chính như nhau. Ở ngoài hàng là những người mà hệ thống thậm chí không cho phép chờ đến lượt. Các hàng người tại điểm bỏ phiếu năm 2015 làm hiện rõ niềm mong đợi thay đổi, nhưng đồng thời cũng đánh dấu ranh giới của sự thay đổi ấy. Đọc chúng một cách có trách nhiệm là nhìn thấy cả sự kiên nhẫn ở lối vào lẫn những sự loại trừ mà chính lối vào không thể phô bày.